OORLOGSMONUMENT MOERDIJKBRUGGEN

 

Inleiding:                                                             

                                                                         

Voorstellen:                                                                         

Mijn naam is Willem (Wim) Fredrik Anceaux, geboren in 1950 in Rotterdam en sinds vele jaren woonachtig in Dordrecht

 

willem.anceaux@gmail.com / w.f.anceaux@13mei1940.nl

 

(zie ook: www.13mei1940.nl)

 

E:\Elements (G)\foto's van Wim\foto's algemeen 003.jpg

 

Mijn ouders waren echte Dordtenaren. Nu hun huwelijk zijn zij omstreeks 1935 buiten het eiland van Dordrecht gaan wonen en belandden via Delft en Den Haag in de crisisjaren in Rotterdam – Hillegersberg. Voor de Tweede Wereldoorlog werd mijn broer geboren. Daarna volgden nog 5 kinderen, waarvan ik de enige zoon. Ik werd vernoemd naar een neef van mijn vader Willem Fredrik Anceaux.

 

Neef Willem Fredrik Anceaux:

Deze Willem Fredrik Anceaux is op 27 november 1912 in Rotterdam geboren. Hij was al voor de Tweede Wereldoorlog als piloot gedetacheerd vanuit de KLM bij de toenmalige Luchtvaart Afdeling (LuVa), voorloper van de Koninklijke Luchtmacht.

Veel over deze Willem is mij nooit verteld. Mijn vader is overleden toen ik 12 jaar was. Mijn moeder (in 2008 overleden) wist niet veel over deze Willem te vertellen, behalve dat hij een ‘waaghals’ was en vrijgezel toen hij op 13 mei 1940 sneuvelde. Willem was wel eens door de legerleiding ‘op het matje geroepen’ en kreeg op zijn duvel omdat hij met een legervliegtuig over zijn woonhuis scheerde en capriolen uithaalde. In verband met zijn vakmanschap en positief gedrag bleef een ‘douw’ uit.

 

Onze komst naar Dordrecht:

Kort na mijn huwelijk met Aline (zij is ook afkomstig uit Rotterdam –Hillegersberg zijn wij in 1977 verhuisd naar Dordrecht in de wijk Sterrenburg 2 waar wij nu nog wonen.

Onze kinderen, Willem junior (1987) en Flip (1991) zijn hier geboren.

Helaas is onze Willem op 17 oktober 2002 op bijna 15 jarige leeftijd volkomen onverwachts aan een hartstilstand overleden. Op zijn en mijn naam kom ik in dit verhaal veelvuldig terug.

 

Dienstplicht:

In de periode augustus 1971 tot februari 1973 was ik dienstplichtig militair (lichting 71-8) en heb deze tijd als tamboer doorgebracht bij het tamboerkorps van de Kapel van de Koninklijke Luchtmacht bij de LIMOS in Nijmegen.

 

C:\Users\Wim\Pictures\Taptoe 001.bmp  C:\Users\Wim\Pictures\klup 001.bmp          

taptoe Delft 1972                                         tamboerkorps KLU

 

 

C:\Users\Wim\Pictures\embleem2.bmp    C:\Users\Wim\Pictures\2010-11-08 embleem\embleem 001.bmp

 

Tijdens deze periode werd vaak aan mij gevraagd of ik familie was van de piloot W.F. Anceaux.

Heel vreemd was, tijdens een herdenking op het militair ereveld Grebbeberg te Rhenen zijn graf te zien en je eigen naam te lezen.

  

Informatie over neef Willem Fredrik Anceaux:

Willem was kort voor de Tweede wereldoorlog als piloot van de KLM gedetacheerd bij de LuVa (Luchtvaart Afdeling) van het Nederlandse leger.

 

Op 13 mei 1940 heeft hij samen met gezagvoerder Ben Swagerman en 4 andere bemanningsleden in een Fokker T-5 nummer 856 (de laatst overgebleven bommenwerper [‘bombardeervliegtuig’] van de LuVa) de Moerdijkbruggen getracht te bombarderen. Dit bombardement in samenwerking met 2 Fokker jacht/verkenningsvliegtuigen de G-1 308 en G-1 315.

 

De opdracht was om deze bruggen te vernietigen of te beschadigen om de invasie vanuit het Zuiden door de Duitsers te voorkomen of in elk geval te vertragen.

 

Het bombardement mislukte. De eerste bom ontplofte in het water. De tweede raakte wel een brugpijler maar ontplofte niet.

 

De Fokker T–5 856 werd na een gevecht met verschillende Messerschmitt ’s geraakt en stortte neer in een weiland bij Ridderkerk waarbij alle 5 bemanningsleden omkwamen.

 

Een van de twee Fokkers de G-1 nr. 315 kreeg ook een voltreffer en stortte neer nabij Nieuw Lekkerland waarbij de gezagvoerder omkwam. Het tweede bemanningslid, de staartschutter, raakte zwaar gewond en overleed later aan zijn verwondingen.

 

De tweede Fokker G-1 308 wist te ontkomen en landde veilig op Schiphol.

 

Interesse:

Later, na de geboorte van mijn (oudste en inmiddels overleden) zoon Willem Fredrik Anceaux junior, raakte ik steeds meer geïnteresseerd in neef Willem en in het bijzonder het bombardement en zijn overlijden op 13 mei 1940.

 

Door schaarste aan literatuur en informatie werd ik toen niet veel wijzer.

 

Er waren wel boeken waarin de namen van Anceaux en Swagerman werden vermeld maar de actie, waar de bemanningsleden van deze 2 Fokkers uiteindelijk de dood vonden, is sporadisch beschreven.

 

Meestal zijn het boeken die in bezit zijn van vliegtuigliefhebbers en fanatieke Fokker fans, waaronder Luitenant – kolonel b.d. E(ppo).H. Brongers, onder andere auteur van de (3 delen) boeken ‘Opmars naar Rotterdam’, en het onderzoek van de heer Jan Brugman

 

Nu, na de komst van internet is er veel meer informatie te vinden.

 

Informatie:

Tijdens de tweede herdenking bij het monument bij de Moerdijkbruggen op 12 mei 2010 (zie ‘Herdenking 12 mei 2010’) heb ik van Luitenant-Kolonel drs. W.J. Bogaard (Hoofd Bureau Luchtmacht Communicatie) het boek ‘Onze vliegers in mei 1940’ als geschenk ontvangen. Met toestemming van de schrijver de heer Hans Vos mag ik delen van dit boek publiceren op deze site.

Dit boek + DVD heb ik aan de heer Theo Berendsen, voorzitter van het ‘Museum 40 – 45’ in Dordrecht in bruikleen gegeven.

 

Ik legde contacten met het ‘ Luchtoorlog- en Verzetsmuseum Crash ‘40 –‘45’ uit Aalsmeerderbrug met de heren Jan Springintveld en Eric Casius. Veel informatie verzamelde ik uit het in het door dit museum publicatieblad. Ook hier heb ik toestemming gekregen om uit dit tijdschrift artikelen te publiceren.

 

Verder heb ik veelvuldig gebruik gemaakt van het internet waaronder het rapport van de heer Jan Brugman (aanwezig bij de herdenking Moerdijkbruggen 2005) over de crash van de Fokker G-1 315.

 

Monument Moerdijkbruggen:

http://www.oorlogsmusea.nl/upload/5301080627092959.JPG

In 1995 vernam ik in mijn woonplaats Dordrecht het gerucht over het plaatsen van een monument aan de voet van de Moerdijkbruggen ter herdenking aan de op 13 mei 1940 omgekomen bemanning van de Fokker T-5 865 en de Fokker

G-1 315.

 

De initiatiefnemer van dit monument bleek de heer Jan Bomans te zijn, een van de broers van Godfried.

Met de heer Bomans heb ik contact gezocht en gekregen. Jan had in zijn enorme huisbibliotheek (merendeels over de Tweede Wereldoorlog) artikelen gelezen over dit min of meer vergeten bombardement en vond dat de omgekomen bemanningsleden niet vergeten moesten worden.

 

Samen met de door mij eerdere genoemde geschiedschrijver Luitenant – Kolonel bd E(ppo) Brongers en de (toenmalige bevelhebber) Luchtmacht Luitenant Generaal B(en) Droste heeft hij onderzoek gedaan naar Ben Swagerman en zijn bemanning.

 

Jan Bomans noemde Swagerman en zijn bemanningsleden ‘helden’ en ‘heldhaftig’.

Op 13 mei 1995 werd het monument onthuld en waren mijn gezin en ik als eregasten aanwezig. 

 

Er waren bij deze onthulling veel belangstellenden. Een aantal hoge officieren van de Koninklijke Luchtmacht gaven ‘acte de présence’.

Zo waren naast de heer en mevrouw Bomans ook Generaal Droste met echtgenote evenals Luitenant – Kolonel Brongers met echtgenote aanwezig.

Ook ter plekke was, als locoburgemeester en vertegenwoordiger van de gemeente Dordrecht, mevrouw Janny van der Loos.

 

Helaas zijn er geen foto’s van de onthulling.

 

Plaats monument:

Het monument is geplaatst op de parkeerplaats ‘De Zuidpunt’ achter het Texaco benzinestation op het parkeerterrein aan de Noordzijde van de Moerdijkbrug. ANWB borden geven ‘De Zuidpunt’ aan op de A16 richting Noord Brabant na de afslag Papendrecht /Rondweg / ’s-Gravendeel.

De ‘Zuidpunt’ ligt evenwijdig aan (maar achter een hek) de Rijksstraatweg richting Willemsdorp.

 

C:\Users\Wim\Pictures\De  Zuidpunt\foto's monument\DSCF1001 (2).JPG  

                       

 

Herdenkingen:

10 en 15 jaar na de onthulling van het monument heb ik herdenkingen georganiseerd (zie ‘Herdenking 2005’ en ‘Herdenking 2010’).

 

Om de gehele bemanning van de 3 Fokkers te herinneren (en natuurlijk ook in zekere zin mijn zoon Willem junior want door Willems overlijden is de ‘draad’ van Willem Fredrik Anceaux ‘doorgesneden’) heb ik tot nu toe twee herdenkingen georganiseerd.

 

Motivatie:

Over een niet al te lange tijd zullen de nog levende militairen en burgers die de Tweede Wereldoorlog hebben meegemaakt, gezien hun hoge leeftijd, zijn overleden.

Ik vind, en vele anderen met mij, dat de belevenissen en gebeurtenissen zoals dit (mislukt) bombardement op 13 mei 1940 overgeleverd moet worden aan de volgende generaties. Dit monument, de herdenkingen in het verleden en de komende herdenking geven hier aanleiding toe.

 

In mijn verslagen over het bombardement van de Moerdijkbruggen, het verongelukken van de twee Fokkers (en de veilige thuiskomst van de 3e Fokker op Schiphol) wil ik deze gesneuvelde bemanning herdenken en eren.

Ik heb respect voor de bemanning van de Fokker G-1 308 en zal, net als de omgekomen bemanningsleden, hun namen noemen.

Toch ligt mijn accent op de Fokker T-5 856 in verband met het verongelukken van mijn neef Willem.

 

Indruk / respect:

Onder de indruk was ik toen ik toen ik het relaas van Gerard Ruygrok las (deel 3b: ‘Onze Vliegers in mei 1940’). In de vroege ochtend van 10 mei 1940, in afwachting van het startbevel om de Moerdijkbruggen te bombarderen, bereiden Ruygrok en Willem Anceaux zich voor op hun dood. Ze waren zich er terdege van bewust dat de kans erg groot was dat ze niet meer levend terug zouden keren.

 

Het verzoek van Bernard Swagerman (vrijgezel) om het bevel van Gerard Ruygrok (gehuwd) van bevelhebber van de vlucht van deze 3 Fokkers over te nemen ontroerede mij.

Ik heb diep respect voor de totale bemanning.

 

Ontwerpen website en dank:

Een van de boezemvrienden van onze zoon Willem junior, Robbert Drieman, heeft aan de hand van de door mij aangeleverde tekst en foto’s deze site ontworpen waarvoor mijn oprechte dank !

 

Meer monumenten m.b.t. bemanning T–5 856:

 

-         Begraafplaats Ridderkerk:

Op de begraafplaats van de gemeente Ridderkerk (de Fokker T-5 856 is neergestort in een weiland bij Ridderkerk) staat een monument met de namen van de bemanningsleden.

Locatie begraafplaats ‘Rusthof’: Lagendijk 50, 2981 EM Ridderkerk.

 

http://anceaux.nl/midden_bestanden/image009.jpg

 

-         Soesterberg  (zie: www.luchtmacht.nl/historie):

Op de voormalige vliegbasis Soesterberg staat het Gedenkteken Luchtvarenden. Op 27 mei 2010 is dit monument opnieuw onthuld. Hierbij waren mijn vrouw Aline en ik als genodigden aanwezig.

In 2007 werd op deze plek op de vliegbasis al een gedenkteken onthuld met de namen van omgekomen luchtvarenden van na de Tweede Wereldoorlog. Op verzoek van velen is het monument in zijn volledigheid aangevuld met de namen van alle luchtvarenden die sinds 1913 zijn omgekomen.

Het gedenkteken bestaat in totaal uit 20 stenen, waarvan op 19 stenen de namen staan. Op de 20e steen staat uitgelegd wie met dit gedenkteken worden geëerd.

De namen van de overledenen (op datum en per datum alfabetisch gerangschikt) zijn in drie groepen op het monument geplaatst:

-          de Militaire Luchtvaart van de militaire luchtvaart van het Koninklijk Nederlands Indisch Leger (KNIL),

-          militairen van de Marine Luchtvaart Dienst, en

-          militairen van de Marine Luchtvaart Dienst.

 

Er staan 1213 namen op deze zuil vermeld waaronder de bemanningsleden van de Fokker T-5 865 en de Fokker G-1 315.

De tot nu toe laatste is de naam van de 29 jarige F16 piloot Michael Donkervoort die in 2006 boven Afghanistan is verongelukt

(zie: www.defensie.nl/_system/handlers/generaldownloadHandler.ashx)

 

C:\Users\Wim\AppData\Local\Temp\2541.TMP\img21428.JPG                       C:\Users\Wim\AppData\Local\Temp\2541.TMP\img28752.JPG

de ‘20 ste’ steen                                                      ‘missing – man’ (27 mei 2010)

 

 

-    Soesterberg 2:

          In de nabijheid van het ‘Gedenkteken Luchtvarenden’ op de vliegbasis

Soesterberg staat een in 2009 onthuld ‘Monument gesneuvelden meidagen 1940’ voor de groep van 75 militairen die het Wapen der Militaire Luchtvaart droegen en tijdens de meidagen van 1940 zijn gesneuveld. Hierop staat onder andere de naam van piloot W.F. Anceaux.

 

C:\Users\Wim\AppData\Local\Temp\4631.TMP\img19128.JPG                  C:\Users\Wim\AppData\Local\Temp\4631.TMP\img25789.JPG

              monument gesneuveldenmeidagen 1940             enkele namen waaronder W.F. Anceaux

 

Resultaat onderzoek en site:

Er is o.a. contact / samenwerking met:

-          Luchtoorlog- en Verzetsmuseum Crash ’40 – ‘45,

-          Museum ’40 - 45’  uit Dordrecht,

-          het Johannes Post Museum in Rijsoord,

-          de heer Olaf Douwes Dekker, vernoemd naar en achterneef van Olaf W. Douwes Dekker,

-          de heren Onno, Oscar en Rogier Swagerman, achterneven van Bernard Swagerman,

-          de heer Hans Vos, schrijver van het boek ‘Onze vliegers in mei 1940’,

-          de heer Hans Krol uit Heemstede, schrijver van het boek ‘Heemstede 1940 – 1945’,

-          de heren Jean-Louis en Noël Vijgen uit Hoensbroek, adoptie graf W.F. Anceaux (www.adoptiegraven.nl/forum en www.soldiersoffreedom.nlvorige),

-          het Ministerie van Defensie (Bureau Luchtmacht Communicatie), en

-          Robbert Drieman uit Dordrecht, ontwerper van de site www.anceaux.nl.

 

 

Dordrecht / mei 2011

Wim Anceaux

anceaux@gmail.com

monument.moerdijkbrug@gmail.com