‘De Laatste Vlucht’:

Bronnen:

-           J. Brugman (www.fokker/crash Fokker G-1 in Nieuw – Lekkerland. Htm)

-          http://www.bhummel.dds.nl/gif/laaanval.htmlegraven

-          ‘En toen was het stil….’ H. Onderwater, Baarn 1981

 

Mislukt bombardement op de Moerdijkbruggen 13 mei 1940

 

Het is 13 Mei 1940. De LuVa (LuchtVaartafdeling) heeft zich teruggetrokken op Schiphol en enkele hulpvliegvelden binnen de Vesting Holland. Bij Rhenen is de Grebbelinie doorbroken. Vanuit het Zuiden ligt de 'Vesting' open door de Duitse verovering van de Moerdijkbruggen. Nog lijkt het niet te laat...

 

Het is ongeveer 04.30 uur als op Schiphol de telefoon gaat. Het is generaal Best, de Commandant- Luchtverdediging. Hij geeft Sissingh, commandant van de BomVa (Bom Vlieg Afdeling) het volgende bevel:

 

‘Onmiddellijk T-5 uitrusten met twee bommen van 300 kilogram met vertraging. Daartoe kan al het misbare uit het vliegtuig worden verwijderd. Meest mogelijke spoed betrachten. Melden wanneer toestel klaar kan zijn’.

 

De Fokker T-5, 856 is de dan nog enige nog operationele bommenwerper. De reeds aanwezige normale bommen in deze Fokker T-5 werden vervangen door extra krachtige mijnbommen (met vertraging) van ieder 300 kg, geschikt om pijlers van bruggen te vernielen.

 

Om 05.05 meldt Sissingh aan Best dat de T-5 van de nieuwe bommenlading is voorzien. Niet veel later volgt dan de opdracht:

 

‘Bombardeer met de grootst mogelijke nauwkeurigheid de verkeersbrug bij Moerdijk met mijnbommen van 300 kilogram met vertraging. Bescherming twee G1's, welke eventueel nog kunnen mitrailleren, doch niet ten koste van veiligheid T-5 voor en tijdens bombardement. Het juiste treffen van de brug is thans van het grootste belang. Bemanning  T-5 en G1's moeten na deze actie z.m. tevens berichten of grote colonne's pantservoertuigen op of nabij de bruggen zijn waargenomen’.

 

De beide bruggen waren door Duitse valschermjagers van de 7-de Fliegerdivision (onder commando van Gen. Student) al in de vroege morgen van de eerste oorlogsdag (10 mei 1940) bezet en moesten de weg vrijmaken voor de opmars van de Duitse grondtroepen (18-de Armee van Gen. von Kügler) naar het hart van Holland (Den Haag en Rotterdam).

 

De opdracht op deze vierde oorlogsdag, 13 mei 1940, kreeg de bemanning van een tweemotorige Fokker T-5 bommenwerper, de nog enig overgebleven van de BomVA (Bom Vlieg Afdeling ), onder bescherming van twee Fokkers G-1’s.

 

De tocht vanaf Schiphol naar de Moerdijk ging met behulp van landkaarten (ze vlogen laag over de grond om ontdekking van Duitse vliegtuigen te vermijden) volgens het systeem ‘Hu-Bo-Be’ (‘Huisje, Boompje, Beestje’). Bij Dordrecht stegen de drie toestellen naar 1000 meter.

Boven de Willemsbrug (aan de noordoever) aangekomen werd de formatie al direct hevig aangevallen door 8 Duitse Messerschmitt 109 jagers.

 

Groepsfoto van enkele BomVa vliegers. V.l.n.r.: Eilders, Steenbeek (+), Ruygrok, Anceaux (+), Boekhout, Swagerman (+), Frenken, Mulder en Zielstra.

Boekhout, Frenken en Zielstra maakten geen gevechtsvluchten.

 

                    

 

Het verhaal van dit bombardement op de Moerdijkbruggen is een ooggetuigeverslag van de heer van de Weegen en in 1999 opgetekend tijdens een bezoek aan hem. Hij was toendertijd gelegerd in een bunker, onder bevel van Kapt. Populier, aan de noordelijke kant van de verkeersbrug en heeft alles goed kunnen waarnemen

 

De formatie van 3 vliegtuigen vloog op zijn terugweg via Dordrecht en (volgens informatie van enkele ooggetuigen) over de polder Kruiswiel, even zuidelijk van het dorp Hendrik Ido Ambacht, en achtervolgd door enkele Duitse jagers.

 

Vervolgens vloog de formatie over het noord-oostelijk gedeelte van het dorp. Hierover verschafte ooggetuige J. de Waard, destijds wonend aan de Onderdijkserijweg (thans wonend in Nw-Zeeland), mij in 2002 de volgende info

 

"Één toestel passeerde recht over mij, achtervolgd door 3 Duitse jagers op een hoogte van ongeveer 300 m. Net, voordat het toestel mij passeerde, werd het nog even beschoten door één van de jagers. Volgens mij was dit toestel en bemanning al volkomen uitgeschakeld en vloog in rechte lijn door. Er was op dezelfde tijd ook een tweede G-1 in de nabijheid, maar waarschijnlijk wilde die er niets mee te maken hebben en klom in een hogere- en en andere richting weg (begrijpelijk)".

 

Dat de tweede G-1 in een ‘andere’ richting wegvloog klopt met een latere verklaring van de vlieger hiervan, jonkheer Bobo Sandberg. Hij zag binnen korte tijd de twee andere toestellen brandend naar beneden storten, is 'voor de overmacht geweken en ontkomen in het wolkendek' en landde om 6 uur veilig op Schiphol. Jhr.Sandberg is hierna nog een aantal keren in actie geweest om o.a. Fokker C5-verkenningsbommenwerpers te escorteren, maar tegenover honderden Duitse toestellen was geen kruid gewassen (lees: ‘Het verhaal van Bobo Sandberg’).

 

De T-5 856 stort brandend neer in de grienden langs de Noord bij Ridderkerk.

 

De gehele bemanning komt om. Volgens een onbevestigd verhaal zouden schutter Joachem Wijnstra en tweede piloot Olaf Douwes Dekker het er aanvankelijk levend hebben afgebracht. Ze wisten met brandende kleding het water te bereiken, maar werden daar door Duitse boordwapens beschoten. Pas op 15 mei werden de lichamen geborgen en opgebaard in een boerenschuur.

 

De Stichting ‘Crash ’40 – ‘45’ uit Aalsmeerderbrug heeft een onderzoek ingesteld naar de crashlocatie en heeft in 2004 de restanten van de Fokker T-5 856 geborgen. Deze restanten worden tentoongesteld in het Luchtoorlog- en Verzetsmuseum ’40 – ‘45’ in Aalsmeerderbrug.

 

Hauptmann Karl Ebbinghausen van de vijfde Staffel van het Jagdgeschwader 26 verklaarde in zijn gevechtsrapport dat hij in zijn Me 109 de T5 en de G-1 respectievelijk om 05.38 en 05.40 uur had neergeschoten. Kort geleden heeft de heer M. van de Bosch, ontdekt dat de Me-109 van Ebbinghausen niet is vernietigd maar in het Militair Luchtvaart Museum op het beroemde vliegveld Duxford bij Cambridge in Engeland staat.

 

De T-5 856 stond onder commando van 2-de Lnt-vlieger waarnemer B. Swagerman (23 jaar) met bemanningsleden waaronder piloot W.F. Anceaux (27

jaar).

 

De ene Fokker G-1 ( reg.nr. 315) had 2 bemanningsleden: 2-de Lnt-vlieger, P.C. Schouten" (23 jaar) en staartschutter Sgt. H.P.Lindner" (25 jaar).

 

De andere G-1 (nr.308) stond onder commando van 2-de Lnt-vlieger Jhr.B.Sandberg (35 jaar) met als staartschutter Sgt.J.v.d. Breemer.

 

 

Om 05.59 uur keert de G-1 van Bobo Sandberg en v.d. Breemer terug op Schiphol. De vliegers brengen verslag uit aan commandant Sissingh. Hij stuurt het volgende gevechtsbericht naar zijn superieur.

 

http://www.bhummel.dds.nl/gif/opdracht1351940TV856moerdijk.jpg

 

Hans Metzlar, waarnemer tijdens enkele van de zes eerdere vluchten van de T-5 856, besluit op 15 mei zijn kameraden te eren. Hij rijdt in de achtergebleven DKW van Swagerman vanaf Schiphol naar Aalsmeer. Daar wil hij bloemen bemachtigen voor de graven van zijn gevallen kameraden. Als de DKW tien minuten later vertrekt is de achterbank bedolven onder de anjers en chrysanten. Spontaan in de kleine auto gelegd. Op 16 mei worden de graven bedolven onder de meegebrachte bloemen.

 

http://www.bhummel.dds.nl/gif/auto.jpg


 

De bemanning van de bommenwerper de Fokker T-5 856 bestond uit (foto’s Willem Anceaux en Joachem  Wijnstra ontbreken):

 

 

Bernard Swagerman          23 jaar                       commandant (2e lt.wn)

Willem F. Anceaux              27 jaar                       1e piloot (1e lt.vl)

Olaf W. Douwes Dekker     22 jaar                       2e piloot (adsp off-vl)

Gerrit A. Riemsdijk              22 jaar                       telegrafist (sgt. Cap.telrgr.)

Joachem Wijnstra               22 jaar                       schutter (sld-luschu.)

 

      

Bernard Swagerman             Olaf Douwes Dekker        Gerrit van Riemsdijk

 

De bemanning van de Fokker  G-1 315 bestond uit:

Paul C. Schoute       23 jaar                       piloot (2e lt.vl)

Hans P. Lidner          25 jaar                       schutter (sgt.luschu.)

 

                     

Paul Schoute                                                           Hans Lindner